Det var då det…

EU startade i slutet på 1950-talet, som en frihandelsorganisation och hette då EEC och lite senare ändrades till EG (Europeiska Gemenskapen). I början av 1990-talet utökades samarbete och omfattade de fyra viktigaste friheterna, dvs frihandel med varor, med tjänster, fria kapitalrörelser och fri arbetsmarknad. Man införde även en gemensam valuta (Euro), gemensam penningpolitik och samordning av statsfinanserna, där exempelvis inte var tillåtet att ha ett budgetunderskott högre än 3% och inte heller en statsskuld högre än 60% av BNP.

Maastrichtkriterierna kontrollerades noga av EU kommissionen och den Europeiska centralbanken. Alla minns hur Grekland tvingades till extrema åtgärder under flera år för att minska den stora statsskulden och budgetunderskottet. Greklands enda argument var att landet var det enda EU-landet som satsade år efter år mer än 3% av budget till sitt försvar. Landet hånades av alla EU-länder och ingen accepterade detta argument… Men det var det då.

Idag har EE omvandlats radikalt och ingen tycks bry sig om Maastrichtkriterierna. Idag är det NATO och USA som bestämmer och rent av struntar man hur länderna skall finansiera sina försvar. Helst att ta resurser från välfärden, pensioner, sjukvård, skola och stärka försvaret. Men även om länderna ökar upplåningen och statsskulden är det också godkänd. Och ingen professor i nationalekonomi vågar kritisera att man kan bryta mot skuldnivån. Man vill inte kritiseras för Putinist eller för naiv och inte inse hotet från Ryssland!

När jag studerade i Grekland på 1970-talet minns jag de väldiga demonstrationerna i Athen där den vanliga parollen löd ”EOK kai NATO to idio syndikato”, dvs EU och NATO är samma syndikat. Jag debatterade ofta med mina studentkamrater och trodde aldrig på att EU och NATO är samma sak, även om Bryssel var deras huvudstad. Femtio år senare erkänner jag att mina studentkamrater hade rätt och jag hade fel! Tyvärr har det blivit så. Än så länge är det endast Irland och Österrike som inte är NATO-medlemmar. Frågan är hur länge de skall tillåtas förbli neutrala EU-länder, när dagens EU-ledare är mäklare för NATO. Den som tror att Macron är Mitterrand (eller d’ Estaing), Metz är Kohl (eller Merkel), eller Kristersson och Andersson är Palme, behöver medicinsk vård.  

Billigare dieselpris med mindre reduktionsplik!

Det sprids en hel del lögner om att dieselpriset kommer att bli t o m dyrare jämfört med idag, om reduktionsplikten sänks till 6% som regeringen och Sverigedemokraterna har bestämt. Det är inte bara Miljöpartiet och några bränslebolag, som Circle K och Preem, utan även Aftonbladet, Vi Bilägare, Teknikens Värld, samt Auto Motor och Sport. 

Detta är naturligtvis nonsens och jag skall förklara det med enkel matematik.

Idag blandas in cirka 40% biobränsle (typ HVO100) på diesel. Reduktionsplikten motsvarar ca 30% av dieseln, dvs. 0.4*0.75. Råvarupriset på en liter HVO100 ligger på ca 20 kronor (innan moms). Å andra sidan ligger dieselpriset på ca 7,5 kr/lt (innan skatt och moms). Detta innebär att dieseln priset idag i pumpen är 12,5 kr/lt (återigen innan skatter), dvs. 7,5(0.6) + 20(0.4). Med andra ord är biobränslens kostnader 8 kr (dvs 20*0.4) medan den fossila delens (dieseln) kostnader är 4,5 kr (dvs 7.5*0.6).

Om inblandningen av biobränsle sänks till 8%, (dvs. en reduktionsplikt på 0.08*0.75 = 6%), kommer dieselpriset vid pumpen att bli 8,5 kr/lt (dvs. 7,5(0.92) + 20(0.08) = 8,5). Räknar man med en moms på 25% blir det (8,5 -12,5)*1,25, dvs ca 5 kr/lt billigare!  

Bränslebolagen påstår ändå att dieselpriset kommer att bli dyrare, eftersom det kan bli brist på diesel i Sverige, med tanke på att raffinaderierna i Sverige inte har tillräckligt kapacitet att framställa 92% fossil-diesel. Detta påstående är naturligtvis felaktigt av minst två skäl: (a) Idag exporterar Sverige ca 50% av allt bränsle som raffineras i landet. För att inte bli brist på diesel kan man helt enkelt minska exporten till ca 30% och behålla mer fossil-diesel i landet för att täcka bortfallet av biobränsle. (b) Man kan importera mer diesel (Mk3-diesel) från Europa om man vill fortsätta exportera Mk1-diesel från Sverige.

Det är osannolikt att en ökad import från Europa skulle leda till betydligt högre importpriser här. Sverige är en marginell konsument av diesel för att priset skulle behöva gå upp till 50%, och inte leda till en prisminskning vid pumpen.

Dieselbilars motorer skulle för övrigt må betydligt bättre om man fyller lite mer Mk3-diesel. Alla som har kört bil i Tyskland eller Italien har upplevt en mjukare och tystare körning jämfört med Sverige. Under sträng kyla är Mk1-dieseln lite bättre jämfört med Mk3, men så länge det skall blandas betydligt mer svensk Mk1, kommer det inte att leda till några problem.

Förmodligen kommer koldioxidutsläppen att höjas om reduktionsplikten sänks, men att försöka argumentera att t o m dieselpriset kommer att höjas, det är en myt! Varför då är även bränslebolagen starkt emot en sänkt reduktionsplikt och vill fortsätta blanda in stora mängder biodiesel? Har de blivit mer miljöaktivister som exempelvis Miljöpartiet? Jag nämner bara Miljöpartiet och inte Greenpeace, eftersom denna organisation faktiskt är emot biodiesel!

När de varnar om högre dieselpriser som kommer att drabba dieselbilisterna, försöker de försvara sitt eget intresse, nämligen de egna vinsterna! Med dagens reduktionsplikt säljer de ju stora volymer av biodiesel till 20(0,4) = 8 kr/lt, eller till ett dieselpris på 12,5 kr/lt, i stället för 20(0,08) = 1,6 kr/lt, eller till ett dieslpris på 8,5 kr/lt, när reduktionsplikten minskar till 6%.
 

Samhällsekonomi: Är dollarns tid över?

Samhällsekonomi: Är dollarns tid över?: Att ha en valuta som fungerar som en global reservvaluta, som till exempel dollar, leder till ett dilemma, som den belgisk-amerikanske ekono...

Har Macron blivit en ny de Gaulle?

 Har Macron blivit en ny de Gaulle?

"Låt oss inte dras in i kriser som inte är våra", var Frankrikes president Emmanuel Macrons vädjan till européerna förra veckan. Macrons uttalande upprörde många i Europa och på andra sidan Atlanten. Men de som upprördes mest var de östliga och baltiska länderna i EU. Dessa länder är oroliga över en eventuell splittring mellan Frankrike och USA vad gäller Kina och Taiwan, någonting som kan spilla över till Ukrainas eniga stöd.

Men, vad sa Macron? Egentligen ingenting nytt! Det var samma sak som den store franske presidenten Charles de Gaulle sade för mer än 50-år sedan. Han följde de Gaulles och även Mitterrands logik gällande den "tredje polen", Europa borde utveckla sin egen strategiska linje och förkasta den rådande logiken i blocken, att exempelvis följa i punkt och pricka den amerikanska agendan. Macron är naturligtvis pressad på hemmaplan av strejker och vill återvinna en del röster bland vänster- och Le-Pens sympatisörer som inte är särskilt förtjusta av att USA styr och ställer även i Europa.

Macron har inte glömt hur USA lyckades roffa åt sig det stora militära kontraktet som Frankrike hade vunnit i Australien för ett par år sedan. Han är säkert irriterad över de väldiga subventionerna som USA kommer att betala endast den inhemska industrin i den nya klimatomställningen som naturligtvis kommer att drabba den franska och europeiska industrin. Till sist känner Macron att Amerika är en supermakt på reträtt under de kommande åren. Och det är just detta som är problemet, eftersom hela det internationella sammanhanget har förändrats. Regionala makter växer fram och höjer sina huvuden, vilket bevisas även av Saudiarabiens avståndstagande från USA. 

Samtidigt har den starka fransk-tyska alliansen blivit svagare idag. Berlin fruktar förstås att Washington, i händelse av ett krig mellan Kina och Taiwan, kan införa ännu hårdare sanktionspolitik mot Kina, vilket kommer att äventyra Förbundsrepublikens välstånd, med oundvikliga konsekvenser för den interna samhällsordningen. Den tyska industrin har redan drabbats av sprängningen av Nordstream. Men Tyskland har inte det geopolitiska kapitalet att frigöra sig från USA och stödja Macrons uttalande. Och Macron vet det förstås och det bekymrar honom. Han vet att Berlin inte vill fjärma sig från den starka polsk-baltiska fronten som är så filo-amerikansk.

de Gaulle var övertygad om att USA bluffade med sina guldreserver och lyckades knäcka Bretton Woods systemet och dollarsdominans. Guldreserverna visades sig vara otillräckliga för att stödja dollar. Att dollarn ändå blev den dominerande världsvalutan fram till idag kan amerikanerna tacka Saudiarabien framför allt när oljan bestämdes att prissättas i dollar. Macron är kanske orolig när han ser att t o m Saudiarabien idag accepterar andra valutor, som yuan, rupies, eller Real.

Macron glömmer inte heller att de Gaulle blev upprörd över president Kennedy som hade hotat Chrusjtjov med kärnvapenkrig mot Kuba, utan att ens konsultera med övriga NATO medlemmar. Som bekant lämnade de Gaulle NATO och det tog mer än 20 år att åter bli medlem, under särskilda villkor.

Innebörden av Macrons uttalande tyder på att Frankrike inte kommer att skicka militär hjälp till USA i händelse av krig mellan Kina och Taiwan. I värsta fall, kommer Macron att hota med att lämna NATO, precis som de Gaulle gjorde det och många fransmän fortfarande önskar. Och en sådan handling verkar inte kunna erbjuda räddning till ett Europa som går igenom ett av de värsta krisögonblicken i sin senaste historia.

Vi får inte glömma att det internationella systemet har styrts av en rad hegemonier och valutor– holländska, spanska, franska, engelska och amerikanska. Varför kan inte Europa befria sig egentligen från den nuvarande amerikanska hegemonin och skapa sin egen hegemoni, oberoende från den kinesisk-amerikansk-ryska?

Eλλάδα και Σουηδια: μερικεϛ οικονομικέϛ διαφορεϛ

Eλλάδα Σουηδια

AEP/κεφαλη ($, 2010) $26,300 $39,100

κρατικα εσοδα $119.6 δis $241.5 δis

κρατικα εσοδα σε % του AEP 19.6% 21.7%

ελλειμα σε % του AEP 10.4% 0.3%

χρεοϛ σε % του AEP 142.7% 39.7%

ισοζυγιο πληρωμων -$19.9 δis +$28.74 δis

τι ποσοστο από το εθνικο εισοδημα
katέχει το φτωχοτερο 10% του κοσμου
(2002) 2.4% 3.8%

τι ποσοστο από το εθνικο εισοδημα
katέχει το πλουσιοτερο 10% του κοσμου
(2002) 26% 22%

τι μεγιστο φορο πληρωνει το πλουσιοτερο 10% 45% 56%

τι μεγιστο φορο πληρωνει το φτωχοτερο 10% 0-20% 25%

με ποσο % συμβαλλει το πλουσιοτερο 10%
στα κρατικά εσοδα 3%($4 δis) 6%($14 δis)

επενδυσειϛ ξενου κεφαλαιου στην $33.6 δis $348.6 δis

αξια ολων των μετοχων στο χρηματιστιριο $72.6 δis $581.2 δis

Καλή Χρονια από Σουηδία!

Εδώ και λίγες μέρες, σε συνδυασμό με μια συνέντευξη που έδωσα στο τοπικό ραδιόφωνο για την κατάσταση στην Ελλάδα, μάζεψα ορισμένα στοιχεια για την Σουηδία και την Ελλάδα και αξίζει να τα δείτε στον πινακα που σας στέλνω. Είναι εύκολα να δει κανεις τις μεγάλες διαφορες αλλα θα σας παρακαλούσα να προσέξετε τα ακόλουθα.

(1) Στη Σουηδία, το πλουσιότερο 10% της χώρας συμβάλει με 14 δis. δολάρια (6%) ενώ στην Ελλάδα με 4 δis (3%). Αυτό φυσικά γιατί ο φόρος εισοδήματος στην Σουηδία φτάνει το 56% ενώ στην Ελλάδα σταματάει στο 45%. Και να σκεφτεί κανεις ότι το 10% των πιο πλουσιων στην Ελλάδα κατέχει το 26% του Ελληνικού εισοδήματος, ενώ στην Σουηδία κατέχουν το 22% (δηλ οι Έλληνες πλούσιοι είναι σχετικά πλουσιότεροι από τους Σουηδούς).

 
Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα. Ένας βουλευτής στην Ελλάδα παίρνει μικτά περίπου 100000 Ευρώ τον χρόνο και πληρώνει περίπου 35000 φόρο. Το αντίστοιχο εισόδημα στην Σουηδία (όχι οι βουλευτές γιατί εδώ παίρνουν περίπου 80000 Ευρώ, αν και κάνουν πολύ καλύτερη δουλειά) φορολογείται με 45000. Με αλλα λόγια, επειδή η σοσιαλιστικη Ελλάδα δεν τολμάει να βάλει 10000 παραπάνω φόρους σε αυτούς, τα βάζει σε 100 φτωχούς συνταξιούχους με 100 ευρώ πιο πάνω στον καθένα. (Στην Σουηδία που έχουμε δεξιά κυβέρνηση είμαστε φυσικά πιο πολλοί σοσιαλιστes όσον αφορά τον φόρο και το κοινωνικό κράτος). Έτσι λοιπόν αν ο ένας βουλευτής ισοδυναμεί με 100 συνταξιούχους από 100 ευρώ, οι 300 βουλευτές ισοδυναμούν με όλους τους συνταξιούχους του μεγάλου δήμου Αμφιλοχίας. Και κάτι ακόμα. Αν δεν φορολογείς τους πλουσιους που έχεουν καταναλωτική ροπή για αγαθα πολυτελειας που είναι εισαγόμενα και που βγάζουν τις καταθέσεις τους στο εξωτερικό, ενώ φορολoγεις τους φτωχούς που θα μπορούσαν να βοηθησουν την εσωτερική ζήτηση, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα.

 
2) Η Σουηδία, παρότι οι φόροι είναι οι μεγαλύτεροι στον κόσμο και οι καιρικές σuvθητικές δεν είναι και τόσο ευχάριστες, έχει καταφέρει να προσελκύει επενδύσεις από ξένους 10 φορες παραπάνω από ότι η Ελλάδα (348 δis. δολάρια).

(3) Η αξια των μετοχων στο χρηματιστήριο στην Σουηδία είναι 8 φορες μεγαλύτερη από ότι στην Ελλάδα.

(4) Δεν είναι μονο το έλλειμμα στον προϋπολογισμό και το τεράστιο χρέος που έχει η Ελλάδα, αλλα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών που έχει με το εξωτερικό, που σημαίνει ότι η ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας είναι σε πολύ κακό βαθμό. Κοιτάξτε τα αντίστοιχα στοιχεια της Σουηδίας για να δείτε.

Θα μπορούσα φυσικά να πω και αλλα πράγματα για την φοροδιαφυγή, την μαύρη οικονομία και την διαφθορά αλλα αυτά τα στοιχεια είναι λίγο αβέβαια. Οι Σουηδοί εκτιμούν ότι η φοροδιαφυγή και η μαύρη οικονομία εδώ είναι γύρω στο 10-15%, ενώ στην Ελλάδα εκτιμάται γύρω στο 25-30%. Η Σουηδία πριν μερικά χρονια ήρθε σε συμφωνία με την Ελβετία και άλλες χώρες που έχουν το απόρρητο τραπεζών και κατάφερε να βρει φόρους 3-5 δis. δολαρίων.

Και κάτι ακόμα. Ζω στην Σουηδία από το 1979 και στο πανεπιστήμιο που δουλεύω δεν έχουμε κάνει ούτε μια ώρα απεργία, στο λόγο της τιμής μου!

Κανένας δεν διανοείται να λαδώσει εφοριακό η γιατρό γιατί απλούστατα αν γίνει κάτι τέτοιο θα πάνε φυλακή και θα χάσουν τις άδειες τους. Η νοσοκομειακή περίθαλψη είναι φυσικά δωρεάν έστω και αν χρειαστείς μεταμόσχευση καρδιας που κάνουν εδώ. (Το 25% του προϋπολογισμού πηγαίνει στις κοινωνικές υπηρεσίες, αναπηρους και στις άπορες οικογένειες).

Έχω πληρώσει πολλές φορες πρόστιμο για ταχύτητα αυτοκινητου (τα πρόστιμα αρχίζουν με 3 χιλ πιο πάνω από το κανονικό και η ταρίφα αυξάνει σημαντικά). Αν περάσεις με κόκκινο έχει αφαίρεση διπλώματος και ίσως φυλάκιση 1 μηνα! (Αυτό για τον κύριο Κουλούρη που κάποτε ήταν και υπουργός.)

Τα δικαστήρια δικάζουν τις υποθέσεις το αργότερο σε 2 χρονια και οι ποινές για φοροκλοπή είναι σχεδόν τόσο μεγάλες όσο και αν σκοτώσεις κάποιον άθελα!

Στην Σουηδία η σύνταξη είναι στα 65 για άνδρες και γυναίκες και πριν μερικά χρονια αρχίσανε προαιρετικά μέχρι τα 67 και μάλλον θα γίνει υποχρεωτικά σε λίγα χρονια. Μπορείς να βγείς από τα 61-62 αλλα με μειωμένη σύνταξη.

Δεν υπάρχουν φροντιστήρια. Υπάρχουν καθηγητες στα γυμνάσια που κάθονται μετά το σχολειό και βοηθάνε τα παιδιά που έχουν προβλήματα. Τα παιδιά τρώνε φαγητό μέσα στο σχολειό, αρχίζουν νηπιαγωγείο όταν συμπληρώσουν 1 χρονων. Το νηπιαγωγείο είναι ανοικτό από τις 6.30 το πρωί μέχρι τις 7 το βραδυ. Σε μεγάλες πόλεις υπάρχει και νυκτερινό νηπιαγωγείο, για μητέρες που δουλέουν τα βραδυά.

Δεν ξέρω αν το γνωρίζετε αλλα η βιομηχανία της Σουηδίας βασίζεται σε Σουηδικές εφευρέσεις, πολλές από τις οποιες είναι πολύ σημαντικές όπως: δυναμίτης (Nobel), τηλεφωνα (Ericsson), ρουλεμάν (SKF), ψυγεία (Electrolux), γεννήτριες (ASEA), τριφασικό ρεύμα (ASEA), χαρτοπολτός (SCA), χάρτινα πακέτα για γάλa (Tetra Pακ), ηλεκτρικα πριόνια (Husqvarna), συγκολλητές (ESAB), Losec (Astra), διαφορικά αυτοκινητου (Haldex), αερόσακοι αυτοκινητου (Autoliv), Bankomaut (Interinnovation) IKEA, Skype κλπ.